نصب بسته های نرم افزاری در لینوکس – بخش دوم

 

در لینوکس دو نوع بسته نرم افزاری کد منبع و بسته های نرم افزاری باینری را داریم.تفاوت این دو در این است که بسته های کد منبع هنوز به زبان ماشین(صفر و یک) کامپایل (ترجمه) نشده اند ولی بسته های باینری تبدیل به زبان ماشین شده اند.برای نصب کد های منبع ابتدا باید آنها را به زبان ماشین ترجمه کنید و در نهایت آنها را نصب کنید اما بسته های باینری با دوبار کلیک رویشان نصب خواهند شد. موضوع پر اهمیت دیگر مفهوم وابستگی های نرم افزاری است. هر بسته نرم افزاری مجموعه ای از کد ها و کتابخانه هایی است که در کنار هم نرم افزار به درستی کار می کند. پس چیزی که در مورد هر دو بسته اهمیت دارد این است که از قبل باید تمام پیش نیاز ها روی سیستم موجود باشند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد وابستگی ها لینک نصب بسته های نرم افزاری در لینوکس – مقدمه را بخوانید.

نصب از کد منبع :

بسته های کد منبه بصورت آرشیو شده هستند و با پسوند های tar.gz,tar و tar.bz2 قابل در یافت هستند. تمامی سازندگان بسته های نرم افزاری خود را حتمن بصورت کد منبع انتشار می دهند. مهمترین موضوع درباره بسته های کد منبع،این است که ابتدا باید آنها را روی سیستم کامپایل یا ترجمه کرد پس نتیجه این است که پیش از نصب باید امکانات کامپایل یک برنامه مهیا باشد.بسته به نوع زبان برنامه نویسی کد منبع کامپایلر یا مترجم متفاوت است. هسته لینوکس با زبان C نوشته شده و اغلب یا بهتر بگوییم بیشتر برنامه ها در لینوکس به زبان C نوشته شده اند پس مهمترین کامپایلری که باید نصب کنیم کامپایر زبان C و C++ است که مهمترین آنها gcc و  هستند.اما شاید برنامه هایی که کد منبع به زبان های دیگری مانند پرل،پایتون و یا روبی باشند.  مفسر این زبان ها از قبل روی سیستم نصب شده است و نیازی به نصب آن توسط شما نیشت اما شاید مترجم زبان C روی سیستم شما نصب نباشد که باید آنرا نصب کنید.

در لینوکس نیاز به نصب کامپایلر gcc د ارید تا بتوانید بسته های کد منبع را کامپایل و نصب کنید اما نیازی به نصب مفسر پایتون نیست چون از قبل روی سیستم عامل نصب شده است .

نصب کامپایلر gcc در لینوکس :

برای نصب کامپایبر در توزیع های مبتنی بر ابونتو از دستور زیر استفاده کنید :

sudo apt-get install build-essential

و برای نصب آن در توزیع های مبتنی بر RedHat از دستور زیر استفاده کنید :

‘yum groupinstall ‘Development Tools

شروع به نصب کد های منبع :

برای نصب کد های منبع باید 4 مرحله زیر را دنبال کنید:

  • ابتدا باید بسته ای را از حالت فشرده با یکی از دستور های زیر خارج کنید(با توجه به پشوند فایلشان).

اگر پشوند فایل tar. بود از دستور tar xvf /path/to/filename.tar استفاده کنید.

اگر پسوند فایل tar.gz. بود از دستور tar zxvf /path/to/filename.tar.gz استفاده کنید.

اگر پسوند فایل tar.bz2. بود از دستور tar jxvf /path/to/filename.tar.bz2 استفاده کنید.

  • پس از استخراج فایل باید با دستور cd وارد دایرکتوری استخراج شده که همنام همان فایل است بروید و دستور configure/. را اجرا کنید. این دستور به بررسی سخت افزار سیستم و پیش نیاز های نرم افزاری (وابستگی ها) می پردازد و بسته را آماده مرحله بعدی یعنی کامپایل می کند. یکی از ویژگی های بسته های کد منبع این است که می توانید آنها را آن طوری که می خواهید پیکر بندی کنید. بسته های نرم افزاری دارای ویژگی ها زیادی هستند که باید به هنگام کامپایل آنها را فعال یا غیر فعال کرد . فعال و غیر فعال کردن این ویژگی ها فقط در هنگام کامپایل و با دستور configure/. انجام می شود ولی امکان فعال و غیر فعال کردن وِیژگی ها در نصب بسته های باینری وجود ندارد.
  • پس از اجرای دستور configure/. و اجرای موفقیت آمیز آن (اگر تمام وابستگی ها موجود نباشد پیغام های خطایی نشان داده خواهد شد که باید آنها را برطرف کننید) نوبت به کامپایل بسته نرم افزاری می رشد و برای این کار از دستور make استفاده می کنیم. این دستور کد های منبع را تبدیل به صفر و یک و قابل درک برای ماشین می کند.
  • در گام چهارم و پایانی با دستور make install بسته نرم افزاری را نصب می کنیم. برای اجرای این مرحله نیاز به داشتن مجوز root دارید.

یکی از ویژگی های مهم هر بسته نرم افزاری، ویژگی prefix است که محل نصب بسته نرم افزاری را هنگام نصب تعیین می کند. این ویژگی به همراه دستور configure/. و بصورت زیر استفاده می شود.

configure –prefix=/path/to/directory/.

بطور کلی برای اطلاع از ویژگی های هر بسته نرم افزاری هنگام نصب آن و با دستور زیر از آنها مطلع شوید :

configure –help/.

دو دستور configure/. و make نیازی به داشتن مجوز root ندارند اما دستور make install نیاز به مجوز root دارد.

حذف بسته نرم افزاری نصب شده از کد منبع :

برای حذف یک بسته نرم افزاری نصب شده از کد منبع کافیست دستور زیر را با مجوز root اجرا کنید.

make uninstall PACKAGE_NAME

در هر بسته نرم افزاری فایلی به نام README وجود دارد که خواندن آن بسیار مهم است. در این فایل یک توضیح کلی از پروژه و مجوز آن و همچنین نیازمندی های نرم افزاری مزتبط به بسته نرم افزاری که باید پیش از نصب بسته نرم افزاری باید روی سیستم نصب شده باشند را فهرست کرده است. همچنین راهنمای نصب بسته نرم افزاری را توضیح داده است. توصیه می شود اول این فایل را بخوانید تا بدانید چه نیازمندی هایی لازم است و پس از نصب نیازمندی ها طبق خود آموزش فایل دستور های سه گانه بالا زا اجرا کنید.برای شروع برنامه mplayer را نصب کنید.