ساختار دایرکتوری ها در سولاریس

سولاریس مانند هر سیستم عامل یونیکسی دیگری دارای یک ساتختار سیستم فایل تک درختی است که ریشه یا root آن در بالاترین سطح قرار دارد. ریشه این تک درخت دایرکتوری / است که تمامی زیر دایرکتوری ها در زیر این دایرکتوری قرار می گیرند. در مطلب “ساختار سلسه مراتبی دایرکتوری ها در لینوکس” ساختار سیستم فایل تک درختی و کاربرد هر یک از دایرکتوری های آن گفته شد. این مطلب نیز مشابه با مطلب فوق است و ساختار تک درختی و کاربرد هر یک از زیر دایرکتوری های سولاریس را توضیح می دهد. خواندن را ادامه دهید“ساختار دایرکتوری ها در سولاریس”

نامگذاری دیسک ها در سولاریس

در مطلب “نامگذاری دیوایس ها در سولاریس” با مفاهیم و قواعد نامگذاری دیوایس ها آشنا شدید. همچنین در مطلب “سیستم فایل در سولاریس” به طور خلاصه با انواع سیستم فایل های قابل پشتیبانی گفته شد. دیسک ها که گونه Block Device ها هستند و قواعد نامگذاری متفاوتی را دارند. در سولاریس نام هر دیسک متشکل از هشت کاراکتر به صورت #c#t#d#s است. خواندن را ادامه دهید“نامگذاری دیسک ها در سولاریس”

نامگذاری دیوایس ها در سولاریس

وقتی برای نخستین بار سیستم عامل یولاریس بوت می شود، یک سلسله مراتب از دیوایس های متصل به سیستم ایجاد می شود. هسته سیستم عامل از این سلسله مراتب برای اختصاص درایور های مناسب به هر دیوایس استفاده می مند. دایرکتوری devices/ شامل این سلسله مراتب دیوایس ها است. در واقع این دایرکتوری به عنوان فضای نام دیوایس های متصل به سیستم بوده و سیستم فایل آن از نوع devfs یا device filesystem است. خواندن را ادامه دهید“نامگذاری دیوایس ها در سولاریس”

غیر فعال کردن Ctrl+D در پوسته Bash

فشردن کلید های Ctrl+D در پوسته های لینوکسی (مانند Bash) یک سگینال را به فرایند در حال اجرا وارد می کند. EOF یا End Of File تعیین کننده پایان یک فایل است و نشان دهنده اینکه دیگر داده ای از منبع داده نمی تواند خوانده شود. دستور زیر توسط cat از Standard Input کاراکتر هایی را خوانده و بعد از فشردن کلید Ctrl+D پروسه خواندن از ورودی استاندارد به پایان می رسد و در فایل ذخیره می شوند. خواندن را ادامه دهید“غیر فعال کردن Ctrl+D در پوسته Bash”

سیستم فایل های در-حافظه در یونیکس ها – بخش نخست

سیستم عامل های شبه یونیکس از سیستم فایل های رایجی مانند etx2, ext3, etx4, xfs, ufs, zfs, btrfs و غیره استفاده می کنند که همگی برای فرمت بندی هارد دیسک ها استفاده می شوند. گونه دیگری از سیستم فایل ها وجو دارند که سیستم فایل هایی را درون حافظه اصلی یا همان RAM ایجاد می کنند که می توان به سیستم فایل های proc, shmfs و tmpfs اشاره کرد. در مورد سیستم فایل proc در مطلب “سیستم فایل proc چیست ” توضیح داده شده است. یک دایرکتوری به نام proc/ وجود دارد که از نوع سیستم فایل proc است. خواندن را ادامه دهید“سیستم فایل های در-حافظه در یونیکس ها – بخش نخست”

آشنایی با BASH – بخش هفدهم (اجرای متوالی دستور ها در خط فرمان)

دو کاراکتر & و ; برای اجرای متوالی دستور ها در خط فرمان به کار می رود. به طور معمول دستوری را در خط فرمان اجرا و تا پس از اتمام (موفق یا ناموفق) دستور خط اعلان اشغال است تا دستور بعدی را وارد و اجرا کنید. کاربرد علامت ; به این صورت است که نخست دستور سمت چپ اجرا می شود، حال چه اجرای دستور موفق و یا ناموفق به اتمام رسید دستور بعدی (دستور سمت راست) اجرا می شود. کاربرد علامت & مانند ; است اما با این تفاوت که اجرای دستور سمت راست منوط به اتمام موفق (حتما موفق) دستور سمت چپ است. خواندن را ادامه دهید“آشنایی با BASH – بخش هفدهم (اجرای متوالی دستور ها در خط فرمان)”

مجوز ها در یونیکس – بخش سوم (SGID و تنظیم آن در یونیکس ها)

SGID مخفف Set Group ID یک نوع خاص از مجوز ها در یونیکس هاست. مجوز های رایج write,read و execute هستند. بصورت معمول وقتی در یونیکس یک برنامه اجرا می شود، آن برنامه مجوز ها دسترسی را از کاربر وارد شده (logged user) به ارث می برد. SGID مجوزی موقتی است که به کاربر داده می شود تا تحت مجوز گروه مالک فایل بتواند برنامه را اجرا کند. (یعنی کاربر با SGID همان مجوز اجرایی را تحت عضو بودن آن گروه خواهد داشت). مجوز مشابه SGID، مجوز SUID است که می توانید از اینجا مطالعه کنید. خواندن را ادامه دهید“مجوز ها در یونیکس – بخش سوم (SGID و تنظیم آن در یونیکس ها)”

واگذاری وظایف به کاربران با sudo و مثال های کاربردی

در سیستم عامل های یونیکسی مانند لینوکس از دستور sudo برای اجرای دستورهایی که نیاز به مجمز root دارند توسط کاربرهای معمولی سیستم استفاده می شود. مانند shutdown کردن سیستم که به تنها می تواند توسط root صورت گیرد. (منظور shutdown کردن سیستم از محیط خط فرمان یا Virtual Terminal ها). برای اجرای یک دستور با مجوز کاربری دیگر (مانند shutdown که نیاز به مجوز کاربر root nhvn) از دستور su یا sudo استفاده می کنیم. تفاوت این دو دستور در سطح دسترسی است که در اختیار کاربر قرار می دهند خواندن را ادامه دهید“واگذاری وظایف به کاربران با sudo و مثال های کاربردی”

Device File چیست

در سیستم عامل لینوکس و دیگر سیستم عامل های یونیکسی همه چیز فایل است حتی دیوایس های سخت افزاری مانند هارد دیسک، فلاپی دیسک و غیره که به این فایل ها device file می گویند. device file ها امکان دسترسی به سخت افزار را فراهم می کنند. device file که special file نیز نامیده می شود واسطه و رابطی به درایو دیوایس می باشد. device file که بسته به نوشتن بر روی آنها یا خواندن از آنها به دو گونه تقسیم می شوند: Character devices و block device ها. خواندن را ادامه دهید“Device File چیست”

Fork bomb چیست

در سیستم عامل های یونیکسی، از فرخوانی سیستمی fork برای ایجاد یک فرایند جدید (child process) از یک فرایند دیگر (parent process) استفاده می شود. بطور مثال وقتی سیستم لینوکسی بوت (یا هر سیستم عامل یونیکسی دیگر) می شود، نخستین فرایندی که ایجاد می شود init با PID=1 است. سپس init بطور بطور مثال فرایند سرویس dhcp (در ماشین های سروری) یا فرایند سرویس ssh را ایجاد می کند که بطور مثال شناسه آن PID=1796 است. حال اگر کاربری بخواهد یک ارتباط ssh را استفاده کند، فرایند سرویس ssh با شناسه 1796 یک فرایند جدید، دقیقا مانند خود را توسط fork ایجاد می کند و یک شناسه منحصر به فرد و متفاوت با والد خودش بطور مثال PID=1806 را به آن می دهد و سپس آنرا در حافظه Load می کند. خواندن را ادامه دهید“Fork bomb چیست”

ایجاد نام مستعار (Alias) در پوسته csh

نام های مستعار یک دستور بلند را که مکرر اجرا می کنید را در قالب یک دستور کوچک خلاصه می کند. فرض کنید شما باید هر چند لحظه یکبار کارایی فرایند های سیستم را با دستور ps -aux چک کنید اما شاید نخواهد این دستور را تکرار کنید پس بهتر است از نام های مستعار یا Alias ها استفاده کنید. در سیستم عامل های یونیکسی از دستور alias برای تعریف Alias ها استفاده می شود. فرمت کلی Alias ها در پوسته csh (یا C SHell) بصورت زیر می باشد. همچنین نحوه ایجاد آن در پوسته Bash یا sh در این پست توضیح داده شده است. خواندن را ادامه دهید“ایجاد نام مستعار (Alias) در پوسته csh”

نصب سولاریس 11 (Text-Mode) در ماشین های مجازی

در این پست جگونگی نصب اوراکل سولاریس 11 را بر روی ماشین های با پردازنده X86 ( و بر روی ماشین مجازی مانند VMWare و Virtual Box) آموزش می دهم. در طی نصب امکان انتخاب نوع سیستم فایل میان سیستم فایل های که در نسخه های پیشین بود (UFS, ZFS) دیگر وجود ندارد. از سایت شرکت اوراکل فایل ISO به نام sol-11_1-text-x86.iso را دانلود کنید و آنرای روی یک dvd رایت کنید و سیستم را با آن بوت کنید. (البته برای نصب بر روی VMWare نیازی به رایت روی dvd نیست و می توانید فایل iso را بعنوان منبع به ماشین مجازی معرفی کنید.) : خواندن را ادامه دهید“نصب سولاریس 11 (Text-Mode) در ماشین های مجازی”